Zarządzanie flotą

Prawo jazdy na ciężarówkę – co musisz wiedzieć?

  • 12/02/26
  • 6 min
Kierowca z prawem jazdy na ciężarówkę relaksujący się przy pojeździe na parkingu.

Inwestujesz w pojazdy, planujesz trasy oraz liczysz koszty, a nagle okazuje się, że brakuje osoby, która usiądzie za kierownicą? Brak kierowców to jeden z najczęstszych problemów w branży transportowej. Dlatego sprawdź, kto i w jakim wieku może uzyskać prawo jazdy na ciężarówkę, jeśli chcesz wysłać pracownika na kurs.

Prawo jazdy na ciężarówkę – to musisz wiedzieć!

  • Kategoria C pozwala prowadzić pojazdy powyżej 3,5 tony. Kategoria C+E umożliwia jazdę ciągnikiem siodłowym z naczepą bez limitu masy.
  • Standardowy wiek kierowcy wynosi 21 lat. Osoby po kwalifikacji wstępnej pełnej mogą uzyskać uprawnienia już w wieku 18 lat.
  • Kierowca zawodowy musi posiadać świadectwo kwalifikacji, kartę kierowcy oraz wpis kodu 95 w dokumencie prawa jazdy.
  • Badania lekarskie i psychotechniczne należy odnawiać co 5 lat. Po 60. roku życia badania wykonuje się co 30 miesięcy.

Spis treści:

Prawo jazdy na ciężarówkę – kategorie i fundamentalne informacje dla branży

Podstawą planowania transportu jest dopasowanie pojazdu do posiadanego przez kierowcę uprawnienia na ciężarówkę. W praktyce w branży kluczowe są dwie kategorie prawa jazdy: 

  • C
  • C+E.

Kategoria C uprawnia do prowadzenia pojazdów samochodowych (z wyłączeniem autobusów) o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, bez przyczepy lub z jej wariantem lekkim (do 750 kg). Oznacza to, że tego typu prawo jazdy na ciężarówkę pozwala na kierowanie większością samochodów skrzyniowych, typu chłodnia czy pojazdów specjalistycznych. Idealnie sprawdza się przy: 

  • dystrybucji lokalnej,
  • transporcie regionalnym,
  • obsłudze własnych potrzeb przedsiębiorstwa. 

Tak zwane prawo jazdy na tira, czyli kategoria C+E, uprawnia do kierowania zestawem składającym się z ciągnika siodłowego i przyczepy lub naczepy, bez górnego limitu masy całkowitej. Jest w związku z tym standardem w przypadku transportu dalekobieżnego, międzynarodowego oraz w logistyce kontraktowej. Brak tego uprawnienia wyklucza kierowcę z obsługi ciągnika siodłowego z naczepą, nawet jeśli ma wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu samochodu typu solo.

Z perspektywy firmy błędne przypisanie kierowcy do pojazdu oznacza ryzyko:

  • kar finansowych, na które narażone są również osoby zarządzające transportem;
  • cofnięcia licencji przewozowej.

Wynika to z tego, że kontrole ITD i policji weryfikują nie tylko dokumenty pojazdu, ale też zgodność posiadanego przez kierowcę uprawnienia na ciężarówkę z faktycznie wykonywanym przewozem.

Prawo jazdy na ciężarówkę – od ilu lat jest możliwe?

Jeśli zastanawiasz się, kiedy możesz wysłać pracownika na kurs, aby zrobił prawo jazdy na ciężarówkę, wiek przyszłego kierowcy to jeden z najważniejszych czynników, które musisz wziąć pod uwagę.  Dla kategorii C i C+E wynosi on 21 lat. Od tej zasady są jednak wyjątki. 

W pracy jako zawodowy kierowca nie wystarczą same uprawnienia do kierowania pojazdami, ale niezbędne jest także świadectwo kwalifikacji zawodowych. W związku z tym osoby, które ukończą kwalifikację wstępną pełną obejmującą 280 godzin teorii i praktyki, mogą rozpocząć pracę jako kierowca zestawu pojazdów wcześniej, już po ukończeniu 18 lat.

Wiek kierowcyKategoriaRodzaj szkoleniaCzas trwania kursuZakres uprawnień
18-21 latC lub C+EKwalifikacja wstępna pełna280 godz. (260 godz. teorii i 20 godz. praktyki)Bez ograniczeń tonażowych
Od 21 latC lub C+EKwalifikacja wstępna przyspieszona140 godz. (130 godz. teorii i 10 godz. praktyki)Bez ograniczeń tonażowych

Jak zostać kierowcą ciężarówki – co pracodawca powinien wiedzieć o procesie szkolenia?

Cały proces związany z tym, aby zdobyć uprawnienia na ciężarówkę, zaczyna się od uzyskania prawa jazdy kat. B. Następnie kandydat może przystąpić do kursu na kategorię C. Szkolenie obejmuje część teoretyczną, praktykę na placu manewrowym oraz jazdę w ruchu drogowym. Po zdanym egzaminie państwowym możliwe jest rozszerzenie uprawnień o kategorię C+E.

Równolegle lub po uzyskaniu prawa jazdy realizowana jest kwalifikacja wstępna albo przyspieszona. To kilkaset godzin zajęć obejmujących swoim zakresem między innymi zagadnienia związane z:

  • czasem pracy kierowców,
  • obsługą tachografów,
  • zasadami mocowania ładunków,
  • bezpieczeństwem w ruchu drogowym.

Dopiero po jej ukończeniu kierowca może wykonywać przewozy zarobkowe. 

Zatrudniając nowego pracownika w firmie, powinieneś zapytać go nie tylko o to, czy ma prawo jazdy na ciężarówkę oraz ile lat pracuje w zawodzie. Wiele informacji mogą ci także dostarczyć pytania o przebieg kursu, takie jak:

  • czy szkolenie obejmowało jazdę z pełnym ładunkiem;
  • czy kandydat pracował na tachografie cyfrowym;
  • czy potencjalny pracownik miał styczność z różnymi typami naczep.

Odpowiedzi na te pytania często mówią więcej niż sama liczba lat doświadczenia kierowcy.

Sprawdź także: Rodzaje tachografów – co musi wiedzieć każdy przewoźnik

Prawo jazdy na tira – wymagania zdrowotne i badania okresowe

Prawo jazdy na tira wiąże się z dodatkowymi wymaganiami zdrowotnymi. Kierowca zawodowy musi posiadać aktualne badania lekarskie i psychotechniczne, a częstotliwość ich wykonywania zależy od wieku. 

  • Do 60. roku życia wykonuje się je co 5 lat.
  • Po przekroczeniu 60. lat – co 30 miesięcy (2,5 roku).

To pracodawca odpowiada za skierowanie kierowców na badania w odpowiednim terminie. Brak aktualnego orzeczenia oznacza utratę uprawnień do wykonywania pracy. W razie kontroli konsekwencje finansowe ponosi nie tylko pracownik, ale także firma. 

Dlatego warto prowadzić wewnętrzny rejestr terminów badań kierowców, który pozwoli nad nimi zapanować. Dzięki niemu możesz uniknąć nerwowych sytuacji, w których pracownik z dnia na dzień traci możliwość wyjazdu w trasę.

Niezbędne uprawnienia na ciężarówkę i kluczowa dokumentacja w firmie

Same uprawnienia na ciężarówkę to za mało, aby kierowca mógł zostać zatrudniony w firmie i realizować przewozy w celach zarobkowych. Niezbędne są również dodatkowe dokumenty, o które powinien zadbać dział kadr lub fleet manager.

  • Świadectwo kwalifikacji zawodowej – potwierdza ukończenie odpowiedniego szkolenia i jest wymagane przy przewozach zarobkowych. Jego ważność wynosi 5 lat. Po tym okresie konieczne jest przystąpienie przez kierowcę do szkolenia okresowego.
  • Wpis kodu 95 w prawie jazdy – bez niego kierowca formalnie nie może wykonywać pracy, nawet jeśli posiada wszystkie inne dokumenty. Brak kodu 95 w prawie jazdy podczas kontroli prowadzonej przez policję lub ITD skutkuje karą finansową i zakazem dalszej jazdy.
  • Karta kierowcy – element niezbędny do obsługi tachografu cyfrowego. Jej ważność to 5 lat, a czas oczekiwania na wydanie nowej karty może wynosić nawet kilka tygodni. Zaniedbanie tego terminu oznacza wyłączenie kierowcy z pracy.

Niedopatrzenie w przypadku każdego z tych dokumentów generuje koszty. Kary administracyjne, opóźnienia w dostawach i utrata zaufania kontrahentów to realne ryzyko, którego możesz uniknąć dzięki dobrej organizacji zarówno na etapie zatrudniania nowego kierowcy, jak i już w momencie, gdy pracuje dla firmy.

Podsumowanie – wykwalifikowany zespół i niezawodna flota

Bezpieczne i zgodne z przepisami prowadzenie firmy transportowej opiera się na dwóch filarach. Pierwszym z nich są kierowcy mający aktualne prawo jazdy na ciężarówkę, badania i kwalifikacje. Z kolei drugi to pojazdy dopasowane do ich kompetencji i realnych potrzeb firmy. 

Nawet najlepszy zespół nie zrealizuje zlecenia, jeśli flota nie odpowiada wymaganiom prawnym lub operacyjnym. Dlatego w jej przypadku warto postawić na wsparcie zewnętrznych specjalistów. Fraikin to Twój biznesowy partner, który oferuje coś więcej niż tylko wynajem pojazdów. Współpraca z nami pozwala odciążyć firmę w zakresie kwestii: 

  • technicznych,
  • serwisowych,
  • administracyjnych. 

Dzięki temu możesz skupić się na tym, co najważniejsze – planowaniu transportu i pracy z ludźmi, którzy każdego dnia biorą odpowiedzialność za drogę i ładunek.

FAQ – odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania o prawo jazdy na ciężarówkę

Czy samo prawo jazdy na tira wystarczy do pracy jako kierowca zawodowy?

Nie, konieczne jest także świadectwo kwalifikacji zawodowej i wpis kodu 95 w prawie jazdy. Bez nich przewóz zarobkowy jest nielegalny.

Kto odpowiada za pilnowanie ważności dokumentów kierowcy w firmie?

Za skierowanie na badania i kontrolę terminów odpowiada pracodawca. Zaniedbania w tej kwestii mogą skutkować karami finansowymi dla przedsiębiorstwa.

Jakie prawo jazdy jest potrzebne na ciężarówkę powyżej 3,5 tony?

Do prowadzenia pojazdu o DMC powyżej 3,5 tony wymagana jest kategoria C. Jeśli zestaw ma przyczepę lub naczepę, konieczne będzie prawo jazdy na ciężarówkę C+E.

Przeczytaj także